" /> | ترجمه، ویرایش، تحقیق انگلیسی | EnglishResearch.ir

در مورد ترجمه بسیار صحبت شد و گفتیم که ترجمه یکی از موثرترین ابزارهای برقراری ارتباط میان فرهنگ های زبان های مختلف است. مفهوم ترجمه از صدها سال پیش وجود داشته است، اما از نیمه ی دوم قرن بیستم بود که به عنوان یک رشته دانشگاهی مستقل به نام مطالعات ترجمه ظهور کرد و در دانشگاه ها تدریس شد. نیاز مبرم به رشته دانشگاهی مترجمی باعث شد تا متخصصین و نظریه پردازان در این زمینه به دنبال روش ها و تکنیک های پیچیده تری برای ترجمه سریع، ارزان و موثر باشند. بنابراین شکل جدیدی از ترجمه به نام ترجمه ماشینی یا ترجمه خودکار ظهور کرد تا با ترجمه انسانی رقابت کند.

این مقاله سعی دارد به مفهوم ترجمه و اینکه چگونه مترجمان اهیمت خود را به کمک تاریخ به دست آورده اند و همچنین به مسئله ظهور ترجمه ماشینی و تکامل آن بپردازد. همچنین مقایسه ای نیز میان دو مفهوم ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی انجام می شود. تحقیق عملی نیز انجام شده است و متن نمونه ای را که  یک بار با ترجمه انسانی و یک بار با ترجمه ماشینی ترجمه شده است ارائه می دهد تا به ویژگی های عملی برجسته ای که در کیفیت ترجمه تاثیر دارند اشاره کند. 

مفهوم ترجمه

معمولا ترجمه را عمل انتقال زبان مبدا (S.T) به زبان مقصد (T.T) با در نظر گرفتن تفاوت های فرهنگی و زبان شناختی تعریف می کنند. به عنوان مثال در جهان عرب، ترجمه درک قبل از توضیح است "عملیه فهم قبل الافهام الترجمه هی". در این راستا لازم است پیش از شروع ترجمه هر متن، مترجم درک درست زبان شناختی، معنایی و فرهنگی از متن اصلی به دست آورد تا بتواند مقصود را به خوبی به زبان مقصد منتقل کند. Jeremy Munday در کتاب "معرفی نظریه های ترجمه: نظریه ها و کاربردها"، ترجمه را فرایندی بین دو زبان مختلف می داند که در آن مترجم متن اصلی نوشته شده را (متن مبدا ST) از زبان اصلی (زبان مبدا SL) به متن نوشته (متن مقصد TT) با زبان متفاوتی (زبان مقصد TL) تغییر می دهد. در واقع آنچه که Jeremy  بیان کرده است "ترجمه بین زبانی" است که توسط یاکوبسن عنوان شد که دو نوع دیگر "ترجمه بین زبانی" و "ترجمه نمادشناسی" را نیز معرفی کرده است. تعریفی که جرمی از ترجمه مطرح کرد بسیار رایج است که روی ترجمه متن زبان های مختلف تمرکز دارد. به عنوان مثال ترجمه بین زبانی ترجمه درون یک زبان است (مثلا بازنویسی) و ترجمه نمادشناسی نوعی ترجمه درون زبانی است اما نوشته نمی شود مانند فیلم، عکس و موسیقی. 

ترجمه: از تاریکی به سوی روشنایی 

در طول تاریخ اشتباهات، تصورات غلط و یا متن هایی که قبلا ترجمه از آنها وجود داشته است، عواملی هستند که مترجمان را آزار می دهند. مثالی از این موضوع در مقاله Alex Gross به نام "برخی از رویدادها و وقایع مهم در تاریخ ترجمه" بیان شده است که در آن مترجم انگلیسی William Tydale اشتباها سعی کرد کتاب مقدس را ترجمه کند آن هم در زمانی که شاه هنری هشتم انگلیس اعلام کرد که تنها یک ترجمه درست می تواند وجود داشته باشد. در نتیجه این مترجم را خفه کردند و سپس آتش زدند. دلیل انتخاب چنین مثالی تنها نشان دادن تفاوت بین وضعیت مترجممان دوران باستان و مترجمان معاصر است. 

امروزه ترجمه بیش از هر دوران دیگری اهمیت یافته است و دیدن مترجمی که تنها از طریق همین کار تبدیل به یک میلیونر شده است تعجبی ندارد. اگرچه با نگاهی به تاریخ چشمگیر ترجمه متوجه می شویم که مترجمان نمی توانستند بدون اعدام، کشته شدن در ملاء عام و خوش شانس ترین هایشان که زندانی شدند به چنین موقعیتی دست یابند.  

شهرت مترجمان و ترجمه به عنوان یک رشته دانشگاهی که روز به روز در حال افزایش است به دلیل نقش مهم آنها از سال های 1940 به خصوص در طول جنگ جهانی دوم است. در این دوره ی خاص به شدت به مترجمان برای ترجمه اسناد جاسوسی بین امریکا و دشمن اول آن یعنی شوروی نیاز بود. حتی پس از این دوره جنگ نیز اهمیت ترجمه در حال افزایش بود به دلیل ضرورت ترجمه در زمینه اقتصاد و مشارکت ها، در نتیجه از ترجمه در سراسر دنیا استفاده شد تا تجارت خود را گسترش دهند و به همه قاره ها دسترسی یابند. 

 

ظهور و تکامل ترجمه ماشینی 

رقابت تجارت در نقاط مختلف جهان موجب تحریک کشورهای پیشگام در توسعه شد تا به دنبال روش هایی آسان و سریع برای برقراری ارتباط باشند. از این رو ترجمه ماشینی ظهور کرد که ترجمه را ماشین انجام می داد. در تاریخ مشخصی که این نوع ترجمه ظهور کرد Olivia Craciunescu در مقاله ای به نام " تحول ماشین و ترجمه به کمک کامپیوتر": روش جدید بیان می کند که این روش در آغاز جنگ سرد در سال های 1950 و رقابت بین امریکا و شوروی ایجاد شد. 

ترجمه ماشینی به عنوان یک رشته جدید در حوزه مطالعات ترجمه، خلاء کمبود مترجمان خوب و شناخته شده را پر کرده است. این یک راه مفید ترجمه است که در وقت و هزینه صرفه جویی می کند، تعداد زیادی از مقالات و اسناد در زمانی کوتاه و با هزینه ای بسیار کم ترجمه می شوند. 

حال که به ویژگی های خاص ترجمه ماشینی پرداختیم در مقاله ای به نام "ترجمه کامپیوتری: وضعیت امروز"، بیان شده است که وظیفه اصلی ترجمه ماشینی این است که ساختار هر کلمه یا عبارت را درون متنی که باید ترجمه شود (متن مبدا یا اصلی) بررسی کند. سپس این ساختار به عناصری که به آسانی قابل ترجمه است تقسیم می شود و همان ساختار و عبارات را برای زبان مقصد به کار می گیرد. فرایندی که توسط ترجمه ماشینی انجام می شود را می توان چنین خلاصه کرد: شکست اجزای ساختاری متن اصلی و سپس ترکیب اجزای مشابه در زبان مقصد متن. در این روش کل عمل ترجمه به شکل خودکار انجام می شود.

در همان مقاله میان ترجمه ماشینی و ترجمه به کمک رایانه تمایز قائل شده است. در واقع، ترجمه به کمک رایانه شکل جدیدی از ترجمه خودکار و جایگزین ترجمه ماشینی است که خدمات بسیار مفیدتری را ارائه می دهد. ترجمه ماشینی از همان ابتدا تکاملی از جهت ظهور تعدادی از برنامه های پیچیده بود که توسط شرکت هایی برنامه ریزی شدند که در حال رقابت در زمینه فناوری اطلاعات بودند. بنابراین ترجمه به کمک رایانه بر اساس ترجمه ماشینی متولد شد چون ترجمه ماشینی عمده اهمیت خود را با ظهور ویژگی های نرم و سخت پیشرفته تری که برنامه های جدید ارائه می دهند از دست داده بود. ترجمه به کمک رایانه همانطور که از نامش پیداست، ترجمه ی خودکاری است که در آن ماشین به مترجم انسانی کمک می کند و بالعکس. این نوع ترجمه خودکار از ترجمه انسانی متفاوت است و از این جهت محبوبیت دارد که ابزارهای پایگاه داده دارای ویژگی عبارات فنی و حافظه ی ترجمه هستند و نیز فرصت بیشتری را به ترجمه انسانی می دهد تا در فرایند ترجمه دخالت کند، یعنی هر زمان که لازم بود تغییراتی را در ترجمه در حال انجام ایجاد کند. 

بنابراین این که ترجمه ماشینی را ماشین انجام می دهد به این معنا نیست که انسان در فرایند ترجمه کاملا غایب است بلکه مانند ترجمه به کمک رایانه و برخی برنامه های ترجمه ماشینی که از نظر واژگانی که توسط دیکشنری برنامه خود فراهم می شود محدودند، انسان نیز در ترجمه دخالت دارد. در این راستا نقش مترجمین انسانی زمانی مشخص می شود که پس از ترجمه ماشینی فرایند پیش-ویرایش و پس از ویرایش متن مبدا معین انجام می گیرد.  

اهمیت ترجمه انسانی

هر تلاشی برای جایگزینی ترجمه انسانی با ترجمه ماشینی منجر به شکست خواهد شد زیرا ترجمه ماشینی قادر به تفسیر نیست. به عنوان مثال تنها مترجم انسانی است که قادر به تفسیر اجزای فرهنگی خاص متن مبدا است زیرا مانند ترجمه خودکار نمی توان آنها را با عبارات مشابه متن مقصد ترجمه کرد. همچنین بسیاری موافق اند که یکی از سخت ترین کارها در ترجمه، حفظ تاثیر متن مبدا در متن مقصد است. ترجمه ماشینی در این زمینه غالبا ضعف خود را در مقایسه با ترجمه انسانی نشان داده است. ترجمه انسانی تنها روشی است که می تواند فرهنگ متفاوت و عوامل زبان شناختی و معنایی متن را درک کند و اثر مشابه متن مبدا را به متن مقصد انتقال دهد.

 این واقعیت انکار ناپذیر است که ترجمه خودکار ابزاری برای ترجمه سریع متون زیادی است اما کیفیت ترجمه آن همچنان جای بحث دارد. برای مثال ترجمه خودکار نمی تواند ترجمه قطعی برای کلماتی که حالات صدایی مختلفی دارند ارائه دهد مانند کلمه عربی کُتُب که در انگلیسی Books معنی می شود. در بسیاری از برنامه ها هنگام ترجمه عربی به انگلیسی، این کلمه را با کَتَبَ اشتباه می گیرند که به معنای to write است. 

هیچ مترجم انسانی به دلیل توانایی اش در خواندن کلمات با علائم و حروف صدادار مختلف مرتکب چنین اشتباهی نمی شود. در برخی موارد که ترجمه خودکار قادر به یافتن واژه های معادل در زبان مقصد نیست کلمات را به همان شکل در زبان مبدا رها می کند. این قسمت از مقاله به مقایسه ترجمه ماشینی و انسانی اختصاص یافته که دومین نوع ترجمه (انسانی) بسیار مطلوب تر است. 

مقایسه متن ترجمه شده ماشینی و انسانی 

به منظور نشان دادن تفاوت های عملی برجسته میان ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی، متنی با ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی ارائه می شود. این متن خلاصه ای انگلیسی از داستان کوتاه "پسر من متعصب است" اثر Hanif Kureishi  می باشد و تمرکز روی تفاوت های معنایی و عملی در نسخه ترجمه شده است. 

3- اثر ترجمه انسانی

قبل از شروع هر نوع ترجمه ای فرد مترجم باید درک درستی از متن مبدا پیدا کند. در ترجمه انسانی متن فوق به نظر می رسد که مترجم با کل داستان کوتاه ونویسنده آن یعنی Hanif Kureishi آشنایی دارد و داستان را که در مورد پدر علی است را به همان شکلی تعریف کرده که نویسنده این کار را انجام داده است. مترجم از این واقعیت آگاه است که پدر از ایجاد تغییراتی در رفتار پسرش نگران است، از این رو خوانندگانی که دتسرسی به داستان کوتاه اصلی داشته باشند متوجه می شوند که اثر داستان به خوبی در متن ترجمه شده منتقل گشته است. 

مترجم انسانی مانند متن ترجمه ی بالا از ابزارهای مختلفی برای ایجاد اثر مشابه موجود در متن مبدا استفاده می کند. به عنوان مثال در متن مقصد نویسنده واژه طويلة را اضافه می کند تا مدت زمانی را که پدر در اتاق پسرش نشسته است را نشان دهد. این مدت طولانی در متن اصلی به شکل hours به کار رفته است و می توان فهمید که زمانی طولانی است و تنها با اضافه کردن کلمه طويلة اثر متن مبدا به متن مقصد منتقل شده است. همچنین افزودن چنین کلمه ای می تواند به طور ضمنی مورد انتقاد قرار بگیرد زیرا ممکن است منظور نویسنده زمان طولانی نباشد و این نوعی خیانت به متن اصلی است. زمانی که پدر وارد اتاق پسرش شد در نبود پسرش نمی توانست ساعت ها آنجا بماند چون ممکن بود پسرش ناگهان بیاید و کلمه "مخفیانه" نشان می دهد زمانی که پسر خانه است پدر نمی تواند وارد اتاق او شود. بنابراین صفت "طولانی" می تواند بسیار قابل بحث باشد. با توجه به آخرین مثالی که زده شد می توان فهمید که ایجاد اثر مشابه آنقدر هم که فکر می کنیم آسان نیست، با افزودن یا حذف کلمه و عبارتی ممکن است بر شدت اثر متن مبدا تاثیر بگذاریم. 

به طور کلی همانطور که قبلا گفته شد ظهور مطالعات ترجمه و تبدیل آن به یک رشته دانشگاهی باعث شد روش های جدید ترجمه مانند ترجمه ماشینی ظاهر شوند. اگرچه ترجمه ماشینی به اندازه ترجمه انسانی هزینه ندارد اما ترجمه انسانی تنها روشی است که می تواند مانند ترجمه ماشینی کلمات را جایگزین کند و به تفاوت های زبان شناختی، معنایی و فرهنگی بین دو زبان نیز توجه کند. 

در این مقاله سعی شده است تفاوت میان ترجمه انسانی و ماشینی و ویژگی های متفاوت هر کدام نشان داده شود. بیشتر تمرکز روی نشان دادن عواملی است که باعث می شود ترجمه انسانی از ترجمه ماشنی موثرتر و منعطف تر باشد. بنابراین برای نشان دادن این برتری، متنی به هر دو روش ماشینی و انسانی ترجمه شده است. 

ورود به سایت
لطفا نام کاربری و کلمه ی عبور خود را جهت ورود به سایت وارد کنید.
نام کاربری:
کلمه عبور:
مرا به خاطر بسپار
پسورد را فراموش کرده ام!